ادلهء استصحاب يكم . بناى عقلا اين دليل از دو مقدمه تشكيل شده است : مقدمهء نخست : سيرهء عقلا در جوامع و فرهنگهاى گوناگون برآن است كه هنگام شك در بقاى آنچه قبلا ثابت بوده ، اخذ به متيقن كرده آن را در عمل ابقا مىكنند . مقدمهء دوم : از آنجا كه شارع از عقلا بلكه رئيس ايشان است و ردعى از او نسبت به اين سيره ثابت نشده ، معلوم مىشود كه با ايشان موافق است . اشكال بر مقدمهء نخست : محقق نايينى ( ره ) گفته است : « بناى عقلا تنها در مورد شك در رافع ، محرز و قطعى است نه در مورد شك در مقتضى . بنابراين ، نمىتوان استصحاب را مطلقا حجت دانست . » اين اشكال قوى است و حتى با وجود احتمال اختصاص بناى عقلا به شك در رافع ديگر نمىتوان حجيت آن را در شك در مقتضى با بناى عقلا اثبات كرد . أن بناء العقلاء لم يثبت الا فيما إذا كان الشك فى الرافع ، اما إذا كان الشك فى المقتضى فلم يثبت منهم هذا البناء . فيكون بناء العقلاء هذا دليلا على التفصيل المختار له و هو القول التاسع . و لا يبعد صحة ما أفاده من التفصيل فى بناء العقلاء ، بل يكفى احتمال اختصاص بنائهم بالشك فى الرافع . و مع الاحتمال يبطل الاستدلال كما سبق . اشكال اول بر مقدمهء دوم : محقق خراسانى گفته است : « عقلا هرچند بنا بر اخذ به حالت سابق دارند اما اين بنا به خاطر آن نيست كه ايشان تعبدا حالت سابق را اخذ مىكنند ، بلكه احتمال دارد به خاطر رجا به تحصيل واقع يا احتياط يا اطمينان به بقاى حالت سابق و امورى مانند آن ، چنين بنايى داشته باشند ، كه در اين صورت